\documentclass[a4paper,12pt]{article} \usepackage{polski} \usepackage{indentfirst} \usepackage[utf8]{inputenc} \usepackage[colorlinks,urlcolor=blue,linkcolor=black]{hyperref} \usepackage{anysize} \usepackage{graphicx} \usepackage{fancyhdr} \usepackage{../deferredfootnotes} \usepackage{chngcntr} %\usepackage{CJKutf8} \usepackage{fontspec} \newfontfamily\TibetanFont{Noto Serif Tibetan} %\counterwithin{footnote}{section} \marginsize{2.5cm}{2.5cm}{3cm}{3cm} \clubpenalty 10000 \widowpenalty 10000 \brokenpenalty 10000 \sloppy \hypersetup{ pdftitle={Trzydzieści siedem strof o praktyce bodhisattwy}, pdfauthor={Gjalse Ngülcziu Thogme}, pdfcreator={mahajana.net}, } % \setcounter{secnumdepth}{0} % !!! Kompilować xelatex, bo pdflatex wywala się na niektórych znakach unicode \begin{document} \thispagestyle{empty} \null \vfill \begin{center} {\Huge Trzydzieści siedem strof\\% o praktyce bodhisattwy\par} \bigskip {\TibetanFont རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་སོ་བདུན་མ་} \ \\ \bigskip {\large Gjalse Ngülcziu Thogme} {\TibetanFont རྒྱལ་སྲས་དངུལ་ཆུ་ཐོགས་མེད་} \bigskip \ \\ \bigskip Tłumaczenie polskie: Roger J. Urbanowicz\\ \ \\ Redakcja: Anna Gocek, Joanna Janiszewska-Rain, Urszula M. Benka\\ \ \\ Korekta: Urszula M. Benka, Agnieszka Szmatoła, Marzen Lizurej\\ \end{center} \vfill \vfill \null \begin{center} \includegraphics[scale=0.2]{Gyalse_Thogme_Zangpo.jpg}\\ \small{Gjalse Ngülcziu Thogme (1297-1371)}\\ \footnotesize{źródło obrazu: \href{https://www.rigpawiki.org/index.php?title=Gyals%C3%A9_Tokm%C3%A9_Zangpo}{Rigpa Wiki}} \end{center} \newpage Gjalse Thogme Zangpo (1297–1371), znany również jako Gjalse Ngülcziu Thogme, urodził się w Puljung, na południowy zachód od klasztoru Sakja w Tybecie.\\ W wieku piętnastu lat udał się do Ośrodka Dharmy Bodong Ewamling, gdzie poświęcił się studiowaniu tekstów pod kierunkiem lamy Kungi Gjeltsena. Po egzaminie z Abhidharmy, przeprowadzonym przez Jamjanga Nyimę Gjeltsena, i dzięki licznym osiągnięciom jako uczony, otrzymał przydomek Thogme Zangpo, co oznacza „niepowstrzymane dobro” (ang. „non-obstructed good”). Później w swojej karierze został również uhonorowany tytułem Gjalse, czyli „Syn Buddy”, to znaczy bodhisattwa. Pełnił funkcję opata klasztoru Bodong Ewamling przez około dziewięć lat, od 1326 do 1335 roku.\\ W roku 1337 przeniósł się do Ngülcziu Czödzong, gdzie podjął odosobnienie trwające ponad dwadzieścia lat. W tym czasie nadal nauczał, przekazując instrukcje Lamrim i Lojong, a także pokrewne tematy słynnemu uczonemu tradycji Sakja, Rendawie Zhönnu Lodro. Udzielił mu również nauk do Bodhisattwaczarjāwatāry. Thogme Zangpo figuruje jako siedemdziesiąty trzeci w linii przekazu Lamrim.\\ Mówi się, że Gjalse Thogme stworzył około stu piętnastu dzieł, z których niektóre zostały wydane w jednym tomie. Najważniejsze z nich to: Komentarz do Siedmiopunktowego Treningu Umysłu (blo sbyong don bdun ma’i khrid yig), Trzydzieści siedem strof o praktyce bodhisattwy (rgyal sras lag len so bdun ma) oraz Ocean szlachetnych powiedzeń (legs par bshad pa’i rgya mtsho), będący komentarzem do Bodhisattwaczarjāwatāry.\\ Jego arcydzieło, Trzydzieści siedem strof o praktyce bodhisattwy, zawiera krótkie wersety, które prowadzą czytelnika przez istotę ścieżki buddyjskiej — umysł współczucia. W tekście autor informuje, że został on skomponowany w Jaskini Rinczen w Ngülcziu.\\ \ \\ \noindent% \small{Opracowanie na podstawie:\newline \url{https://pathways.samyeinstitute.org/wiki/gyalse-tokme-zangpo/}} \newpage \begin{verse} \textit{Namo Lokeśwaraja}\\ \ \\ Choć widzi, że wszystkie zjawiska są pozbawione\\ \ \ \ przychodzenia i odchodzenia,\\ Jego jedynym dążeniem jest przynoszenie pożytku istotom.\\ Doskonałemu nauczycielowi, nieoddzielnemu\\ \ \ \ od Awalokiteśwary, Obrońcy Istot,\\ Nieustannie składam pełen szacunku hołd moim ciałem,\\ \ \ \ mową i umysłem.\\ \ \\ Doskonali Buddhowie – źródło wszelkiego szczęścia\\ \ \ \ i ostatecznego pokoju –\\ Stali się nimi poprzez urzeczywistnienie świętej Dharmy,\\ A ponieważ urzeczywistnienie to zależy od wiedzy,\\ \ \ \ jak ją praktykować,\\ Objaśnię tutaj tę praktykę bodhisattwów.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{1}\\ Teraz, gdy mam ten tak trudny do zdobycia\\ \ \ \ wspaniały okręt, drogocenne ludzkie ciało,\\ Poświęcenie się dniem i nocą, bez rozproszenia,\\ Słuchaniu, rozmyślaniu i medytowaniu,\\ Aby wyzwolić siebie i innych z oceanu samsary,\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{2}\\ W mojej ojczyźnie fale przywiązania do przyjaciół\\ \ \ \ i krewnych miotają mną jak wzburzone wody,\\ Nienawiść do wrogów pali jak rozszalały ogień,\\ Głupota, która sprawia, że zapominam, co przyjąć,\\ \ \ \ a co odrzucić, pogrąża umysł w ciemności.\\ Opuszczenie ojczyzny jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{3}\\ Kiedy porzuci się nieodpowiednie miejsca,\\ \ \ \ zakłócające emocje stopniowo wygasają;\\ Kiedy nic nie rozprasza, dobre właściwości\\ \ \ \ naturalnie wzrastają;\\ Kiedy świadomość staje się czystsza,\\ \ \ \ rośnie zaufanie do Dharmy.\\ Poleganie na samotności jest praktyką bodhisattwy.\\ \newpage \ \ \ \textbf{4}\\ Długo związani ze sobą bliscy towarzysze rozstaną się,\\ Bogactwo i dobra, zdobyte z wielkim trudem,\\ \ \ \ trzeba będzie pozostawić,\\ Świadomość, będąca gościem w hotelu ciała, opuści je.\\ Porzucenie spraw tego życia jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{5}\\ W złym towarzystwie trzy trucizny się wzmagają,\\ Słuchanie, rozmyślanie i medytowanie podupadają,\\ A miłująca dobroć i współczucie gasną.\\ Unikanie nieodpowiednich przyjaciół\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{6}\\ Powierzenie się prawdziwemu duchowemu przyjacielowi\\ \ \ \ sprawia, że wady zanikają,\\ A dobre właściwości wzrastają jak przybywający księżyc,\\ Dlatego troszczenie się o duchowego przyjaciela,\\ Bardziej nawet niż o własne ciało,\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{7}\\ Kogóż mogą ochronić bogowie tego świata,\\ Sami schwytani w więzieniu samsary?\\ Dlatego przyjmowanie schronienia w Trzech Klejnotach,\\ Które nigdy nie zawodzą tych, których chronią,\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{8}\\ Buddha nauczał, że niedające się znieść cierpienie\\ \ \ \ niższych krain\\ Jest owocem nieprawych działań.\\ Dlatego niedziałanie nigdy w nieprawy sposób,\\ Nawet za cenę własnego życia, jest praktyką\\ \ \ \ bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{9}\\ Szczęście trzech światów to jak kropla rosy\\ Na źdźble trawy – jedna chwila i jest we władaniu\\ \ \ \ przemijalności.\\ Dlatego dążenie do najwyższego stanu\\ Niezmiennego wyzwolenia\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{10}\\ Skoro wszystkie moje matki, które kochały mnie\\ \ \ \ od czasu bez początku, cierpią,\\ Jakże sam mógłbym być szczęśliwy?\\ Dlatego, aby wyzwolić z cierpienia\\ \ \ \ niezliczone czujące istoty,\\ Skierowanie umysłu ku oświeceniu\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{11}\\ Wszelkie cierpienie, bez wyjątku,\\ Powstaje z pragnienia szczęścia dla siebie,\\ Doskonały stan buddhy rodzi się z myśli\\ \ \ \ o przynoszeniu pożytku innym.\\ Dlatego zamiana własnego szczęścia na cierpienia innych\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{12}\\ Jeśli ktoś, owładnięty wielkim pożądaniem,\\ Odbierze mi całe moje bogactwo lub sprawi,\\ \ \ \ że zrobią to inni,\\ Poświęcenie mu swego ciała, dobytku i zasług\\ \ \ \ nagromadzonych\\ W przeszłości, teraźniejszości i przyszłości,\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{13}\\ Jeśli bez najdrobniejszej choćby mojej przewiny,\\ Ktoś miałby ściąć mi głowę,\\ To branie na siebie, mocą współczucia,\\ Wszystkich jego złych czynów, jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{14}\\ Nawet jeśli ktoś rozpowiada o mnie najróżniejsze\\ \ \ \ poniżające rzeczy\\ I rozgłasza je po całym wszechświecie,\\ W zamian, z miłującą dobrocią,\\ Wychwalanie jego dobrych właściwości\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{15}\\ Nawet jeśli pośród wielkiego zgromadzania\\ \ \ \ ktoś wyśmiewa mnie\\ I obelżywym językiem obnaża moje ukryte wady,\\ Pokłonić się przed nim z szacunkiem,\\ Widząc w nim duchowego przyjaciela,\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{16}\\ Nawet gdy ktoś, kim opiekowałem się z miłością\\ \ \ \ jak własnym dzieckiem,\\ Uważa mnie za wroga,\\ Kochać go jeszcze bardziej,\\ Jak matka kocha swoje chore dziecko,\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{17}\\ Jeśli ktoś mi równy lub o niższym statusie,\\ Owładnięty dumą, odnosi się do mnie pogardliwie,\\ Traktowanie go jak duchowego nauczyciela,\\ I umieszczanie go na czubku głowy,\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{18}\\ Nawet jeśli będę w całkowitej nędzy,\\ Pogardzany i oczerniany przez innych,\\ Dręczony okropnymi chorobami i nawiedzany\\ \ \ \ przez złe duchy,\\ Nie rozpacz, ale branie na siebie cierpienia i złych czynów\\ \ \ \ wszystkich istot, jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{19}\\ Chociaż mogę być sławny i podziwiany przez wielu,\\ I tak bogaty jak sam Bóg Bogactwa,\\ Rozumiejąc, że skarby i chwała tego świata\\ \ \ \ są pozbawione esencji,\\ Pozostawanie wolnym od arogancji\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{20}\\ Jeśli nie pokonało się wroga własnej nienawiści,\\ To im bardziej zwalcza się zewnętrznych wrogów,\\ \ \ \ tym więcej będzie ich przybywać.\\ Dlatego ujarzmianie własnego umysłu\\ Armią miłującej dobroci i współczucia\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{21}\\ Przyjemności zmysłowe i upragnione rzeczy\\ \ \ \ są jak słona woda.\\ Im więcej się ich kosztuje, tym silniejsze staje się\\ \ \ \ pragnienie.\\ Natychmiastowe porzucanie wszystkiego,\\ Co budzi przywiązanie, jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{22}\\ Wszystko, co się przejawia, jest wytworem umysłu.\\ Natura umysłu jest pierwotnie wolna\\ \ \ \ od pojęciowych ograniczeń.\\ Rozpoznając tę naturę,\\ Nieutrzymywanie pojęć podmiotu i przedmiotu\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{23}\\ Gdy napotyka się przedmioty przyjemne dla zmysłów,\\ Postrzegać je jak letnie tęcze,\\ Ostatecznie nierzeczywiste,\\ \ \ \ jak piękne by się nie jawiły,\\ I porzucić pożądanie oraz przywiązanie\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{24}\\ Różne rodzaje cierpienia są jak sen o śmierci jedynego\\ \ \ \ dziecka.\\ Lgnięcie do złudnych wyobrażeń jakby były rzeczywiste\\ \ \ \ wyczerpuje.\\ Dlatego, gdy napotyka się niekorzystne\\ \ \ \ okoliczności,\\ Postrzegać je jak złudzenia\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{25}\\ Skoro dążąc do oświecenia,\\ Trzeba oddać nawet własne ciało,\\ O ileż bardziej musi to być prawdziwe\\ \ \ \ względem rzeczy materialnych?\\ Dlatego szczodre dawanie bez oczekiwania\\ \ \ \ rezultatu bądź nagrody jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{26}\\ Skoro bez dyscypliny nie można przynieść pożytku\\ \ \ \ nawet sobie,\\ Myślenie o przynoszeniu pożytku innym\\ \ \ \ jest śmiechu warte.\\ Dlatego przestrzeganie dyscypliny\\ Wolnej od samsarycznej motywacji\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{27}\\ Dla bodhisattwy, który pragnie radości cnoty,\\ Wszyscy, którzy go krzywdzą, są jak drogocenny skarb.\\ Dlatego pielęgnowanie wobec każdego\\ Wolnej od urazy cierpliwości\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{28}\\ Nawet śrawakowie i pratjekabuddhowie,\\ \ \ \ jedynie dla własnego dobra,\\ Podejmują takie wysiłki, jak ktoś starający się ugasić\\ \ \ \ swoje płonące włosy.\\ Rozumiejąc to, dla dobra wszystkich istot,\\ Ćwiczenie się w gorliwości, źródle doskonałych właściwości,\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{29}\\ Wiedząc, że poprzez głęboki wgląd\\ \ \ \ połączony ze stabilnym spokojem\\ Zakłócające emocje zostają całkowicie pokonane,\\ Praktykowanie koncentracji przekraczającej\\ Cztery bezforemne stany\footnote{Cztery bezforemne stany lub pochłonięcia (\textit{gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa bzhi}) to: (1) sfera nieskończonej przestrzeni (\textit{nam mkha’ mtha’ yas skye mched}), (2) sfera nieskończonej świadomości (\textit{rnam shes mtha’ yas skye mched}), (3) sfera niczego w ogóle (\textit{ci med pa’i skye mched}) oraz (4) sfera ani postrzegania, ani niepostrzegania (\textit{’du shes med ’du shes med min skye mched}). Odpowiadają one stanom doświadczanym przez bogów czterech światów bezforemnych, które są rezultatem podtrzymywanego pochłonięcia samadhi bez głębokiego wglądu.} jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{30}\\ Bez mądrości, jedynie poprzez praktykę\\ \ \ \ pozostałych pięciu paramit,\\ Nie można osiągnąć doskonałego oświecenia.\\ Dlatego rozwijanie mądrości połączonej\\ \ \ \ z umiejętnymi środkami i\\ Wolnej od trzech pojęć\footnote{Trzy pojęcia to: podmiot, przedmiot i działanie.} jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{31}\\ Jeśli nie będę badał własnych błędów,\\ To choćbym sprawiał wrażenie praktykującego,\\ \ \ \ może się zdarzyć, że będę działał sprzecznie z Dharmą.\\ Dlatego nieustanne badanie swych wad\\ I porzucanie ich jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{32}\\ Jeśli pod wpływem zakłócających emocji\\ Rozpowiadam o błędach innych bodhisattwów,\\ \ \ \ upadlam samego siebie.\\ Dlatego niemówienie o błędach kogokolwiek,\\ Kto wkroczył na ścieżkę mahajany,\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{33}\\ Ofiary i poważanie mogą wprowadzać niezgodę\\ I powodować, że słuchanie, rozmyślanie i medytacja\\ \ \ \ będą podupadać.\\ Dlatego unikanie przywiązania\\ Do domów krewnych, przyjaciół i dobroczyńców\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{34}\\ Szorstkie słowa mącą umysły innych\\ I niszczą moją własną praktykę bodhisattwy.\\ Dlatego porzucenie przykrej,\\ Niemiłej dla innych mowy jest praktyką bodhisattwy.\\ \newpage \ \ \ \textbf{35}\\ Kiedy zakłócające emocje przeradzają się w nawyk,\\ \ \ \ trudno pozbyć się ich za pomocą antidotów.\\ Dlatego z uważnością i czujnością\\ \ \ \ sięgać po oręż antidotum,\\ Miażdżąc przywiązanie i inne zakłócające emocje\\ W chwili, gdy tylko się pojawią,\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{36}\\ Krótko mówiąc, gdziekolwiek jestem, cokolwiek robię,\\ Bycie nieustannie uważnym i czujnym,\\ Zapytywanie siebie: „Jaki jest stan mojego umysłu?”\\ I przynoszenie pożytku innym\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ \ \ \ \textbf{37}\\ Aby uwolnić od cierpienia niezliczone istoty,\\ W oparciu o mądrość wolną od trzech pojęć\\ Poświęcanie wszystkich zasług gromadzonych\\ \ \ \ przez opisane tu wysiłki\\ Oświeceniu wszystkich istot i własnemu\\ \ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\ \ \\ Podążając za pouczeniami świętych istot,\\ Przedstawiłem tu nauki zawarte w sutrach, tantrach\\ \ \ \ i siastrach\\ Jako \textit{Trzydzieści siedem strof o praktyce bodhisattwy}\\ Dla pożytku tych, którzy pragną ćwiczyć się\\ \ \ \ na ścieżce bodhisattwy.\\ \ \\ Ponieważ moje rozumienie jest niewielkie,\\ \ \ \ a wykształcenie mizerne,\\ Nie jest to kompozycja, która zachwyci uczonych;\\ Ale ponieważ opiera się na sutrach i naukach\\ świętych istot,\\ Myślę, że jest to autentyczna praktyka\\ \ \ \ bodhisattwów.\\ \ \\ Jednak komuś o tak niewielkiej inteligencji\\ \ \ \ jak moja\\ Trudno pojąć wielkie fale działań bodhisattwów,\\ Dlatego błagam święte istoty o wybaczenie mi\\ Wszystkich sprzeczności, niespójności\\ \ \ \ i innych błędów.\\ \ \\ Oby dzięki zgromadzonej poprzez to zasłudze\\ I mocy najdoskonalszej bodhicitty,\\ \ \ \ względnej i absolutnej,\\ Wszystkie istoty stały się\\ \ \ \ jak Pan Awalokiteśwara,\\ Który przebywa poza skrajnościami samsary\\ \ \ \ i nirwany.\\ \end{verse} \ \\ \noindent\textit{Dla dobra własnego i innych, Thogme, nauczyciel pism i logiki, skomponował ten tekst w Jaskini Rinczien, w Ngülcziu.} \addvspace{3\baselineskip} \ \\ % info TTD \ \\ \vfill { \parindent 0pt \setbox0=\hbox{\includegraphics[scale=0.3]{../ttd-logo.jpg}} \advance\hsize by -\wd0 \advance\hsize by -0.5cm \setbox1=\vbox{ \parskip 2ex \small Projekt \href{http://ttd.mahajana.net}{Tłumaczenia Tekstów Dharmy -- ,,Kumarajiva''}\\ Tekst nr 14, publikacja maj 2025 Tekst objęty licencją \includegraphics[scale=0.5]{../by-sa.png} \href{http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/} {Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0)} Skład wykonano w~systemie \href{http://www.latex-project.org/}{\LaTeXe} Tekst dostępny na stronie \href{http://mahajana.net}{mahajana.net} } \advance\hsize by \wd0 \advance\hsize by 0.5cm \setbox3=\hbox{\vbox{ \vskip 5pt% \hbox{% \hskip 0.1cm% \vbox to 4cm{\hbox{\usebox0}\vfill}% \hskip 0.1cm% \vbox to 4cm{\hbox{\usebox1}\vfill}% \hskip 0.1cm% }% \vskip 5pt% }} \def\framedhbox#1#2{ \dimen0=\wd#1 % pude³ko \dimen1=\ht#1 % \dimen2=#2 % grubo¶æ ramki \advance\dimen0 by 2\dimen2% \hrule width \dimen0 height \dimen2% \vrule width \dimen2 height \dimen1% \copy#1% \vrule width \dimen2 height \dimen1% \hrule width \dimen0 height \dimen2% } \framedhbox{3}{0.5pt} } \end{document}