\documentclass[a4paper,12pt]{article}
\usepackage{polski}
\usepackage{indentfirst}
\usepackage[utf8]{inputenc}
\usepackage[colorlinks,urlcolor=blue,linkcolor=black]{hyperref}
\usepackage{anysize}
\usepackage{graphicx}
\usepackage{fancyhdr}
\usepackage{../deferredfootnotes}
\usepackage{chngcntr}
%\usepackage{CJKutf8}
\usepackage{fontspec}
\newfontfamily\TibetanFont{Noto Serif Tibetan}
%\counterwithin{footnote}{section}
\marginsize{2.5cm}{2.5cm}{3cm}{3cm}


\clubpenalty	10000
\widowpenalty	10000
\brokenpenalty	10000
\sloppy

\hypersetup{
	pdftitle={Trzydzieści siedem strof o praktyce bodhisattwy},
	pdfauthor={Gjalse Ngülcziu Thogme},
	pdfcreator={mahajana.net},
}

% \setcounter{secnumdepth}{0}

% !!! Kompilować xelatex, bo pdflatex wywala się na niektórych znakach unicode

\begin{document}

\thispagestyle{empty}

\null
\vfill
\begin{center}
	{\Huge Trzydzieści siedem strof\\%
	o praktyce bodhisattwy\par}
	
	\bigskip

	{\TibetanFont རྒྱལ་སྲས་ལག་ལེན་སོ་བདུན་མ་}

	\ \\

	\bigskip

	{\large Gjalse Ngülcziu Thogme}

	{\TibetanFont རྒྱལ་སྲས་དངུལ་ཆུ་ཐོགས་མེད་}

	\bigskip

	\ \\

	\bigskip

	Tłumaczenie polskie: Roger J. Urbanowicz\\

	\ \\

	Redakcja: Anna Gocek, Joanna Janiszewska-Rain, Urszula M. Benka\\

	\ \\

	Korekta: Urszula M. Benka, Agnieszka Szmatoła, Marzen Lizurej\\
\end{center}
\vfill
\vfill
\null
\begin{center}
  \includegraphics[scale=0.2]{Gyalse_Thogme_Zangpo.jpg}\\

	\small{Gjalse Ngülcziu Thogme (1297-1371)}\\
	\footnotesize{źródło obrazu: \href{https://www.rigpawiki.org/index.php?title=Gyals%C3%A9_Tokm%C3%A9_Zangpo}{Rigpa Wiki}}
\end{center}

\newpage

Gjalse Thogme Zangpo (1297–1371), znany również jako Gjalse Ngülcziu Thogme, urodził się w Puljung, na południowy zachód od klasztoru Sakja w Tybecie.\\

W wieku piętnastu lat udał się do Ośrodka Dharmy Bodong Ewamling, gdzie poświęcił się studiowaniu tekstów pod kierunkiem lamy Kungi Gjeltsena. Po egzaminie z Abhidharmy, przeprowadzonym przez Jamjanga Nyimę Gjeltsena, i dzięki licznym osiągnięciom jako uczony, otrzymał przydomek Thogme Zangpo, co oznacza „niepowstrzymane dobro” (ang. „non-obstructed good”). Później w swojej karierze został również uhonorowany tytułem Gjalse, czyli „Syn Buddy”, to znaczy bodhisattwa. Pełnił funkcję opata klasztoru Bodong Ewamling przez około dziewięć lat, od 1326 do 1335 roku.\\

W roku 1337 przeniósł się do Ngülcziu Czödzong, gdzie podjął odosobnienie trwające ponad dwadzieścia lat. W tym czasie nadal nauczał, przekazując instrukcje Lamrim i Lojong, a także pokrewne tematy słynnemu uczonemu tradycji Sakja, Rendawie Zhönnu Lodro. Udzielił mu również nauk do Bodhisattwaczarjāwatāry. Thogme Zangpo figuruje jako siedemdziesiąty trzeci w linii przekazu Lamrim.\\

Mówi się, że Gjalse Thogme stworzył około stu piętnastu dzieł, z których niektóre zostały wydane w jednym tomie. Najważniejsze z nich to: Komentarz do Siedmiopunktowego Treningu Umysłu (blo sbyong don bdun ma’i khrid yig), Trzydzieści siedem strof o praktyce bodhisattwy (rgyal sras lag len so bdun ma) oraz Ocean szlachetnych powiedzeń (legs par bshad pa’i rgya mtsho), będący komentarzem do Bodhisattwaczarjāwatāry.\\

Jego arcydzieło, Trzydzieści siedem strof o praktyce bodhisattwy, zawiera krótkie wersety, które prowadzą czytelnika przez istotę ścieżki buddyjskiej — umysł współczucia. W tekście autor informuje, że został on skomponowany w Jaskini Rinczen w Ngülcziu.\\

\ \\

\noindent%
\small{Opracowanie na podstawie:\newline \url{https://pathways.samyeinstitute.org/wiki/gyalse-tokme-zangpo/}}

\newpage

\begin{verse}

\textit{Namo Lokeśwaraja}\\
\ \\
Choć widzi, że wszystkie zjawiska są pozbawione\\
\ \ \ przychodzenia i odchodzenia,\\
Jego jedynym dążeniem jest przynoszenie pożytku istotom.\\
Doskonałemu nauczycielowi, nieoddzielnemu\\
\ \ \ od Awalokiteśwary, Obrońcy Istot,\\
Nieustannie składam pełen szacunku hołd moim ciałem,\\
\ \ \ mową i umysłem.\\
\ \\
Doskonali Buddhowie – źródło wszelkiego szczęścia\\
\ \ \ i ostatecznego pokoju –\\
Stali się nimi poprzez urzeczywistnienie świętej Dharmy,\\
A ponieważ urzeczywistnienie to zależy od wiedzy,\\
\ \ \ jak ją praktykować,\\
Objaśnię tutaj tę praktykę bodhisattwów.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{1}\\
Teraz, gdy mam ten tak trudny do zdobycia\\
\ \ \ wspaniały okręt, drogocenne ludzkie ciało,\\
Poświęcenie się dniem i nocą, bez rozproszenia,\\
Słuchaniu, rozmyślaniu i medytowaniu,\\
Aby wyzwolić siebie i innych z oceanu samsary,\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{2}\\
W mojej ojczyźnie fale przywiązania do przyjaciół\\
\ \ \ i krewnych miotają mną jak wzburzone wody,\\
Nienawiść do wrogów pali jak rozszalały ogień,\\
Głupota, która sprawia, że zapominam, co przyjąć,\\
\ \ \ a co odrzucić, pogrąża umysł w ciemności.\\
Opuszczenie ojczyzny jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{3}\\
Kiedy porzuci się nieodpowiednie miejsca,\\
\ \ \ zakłócające emocje stopniowo wygasają;\\
Kiedy nic nie rozprasza, dobre właściwości\\
\ \ \ naturalnie wzrastają;\\
Kiedy świadomość staje się czystsza,\\
\ \ \ rośnie zaufanie do Dharmy.\\
Poleganie na samotności jest praktyką bodhisattwy.\\
\newpage
\ \ \ \textbf{4}\\
Długo związani ze sobą bliscy towarzysze rozstaną się,\\
Bogactwo i dobra, zdobyte z wielkim trudem,\\
\ \ \ trzeba będzie pozostawić,\\
Świadomość, będąca gościem w hotelu ciała, opuści je.\\
Porzucenie spraw tego życia jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{5}\\
W złym towarzystwie trzy trucizny się wzmagają,\\
Słuchanie, rozmyślanie i medytowanie podupadają,\\
A miłująca dobroć i współczucie gasną.\\
Unikanie nieodpowiednich przyjaciół\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{6}\\
Powierzenie się prawdziwemu duchowemu przyjacielowi\\
\ \ \ sprawia, że wady zanikają,\\
A dobre właściwości wzrastają jak przybywający księżyc,\\
Dlatego troszczenie się o duchowego przyjaciela,\\
Bardziej nawet niż o własne ciało,\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{7}\\
Kogóż mogą ochronić bogowie tego świata,\\
Sami schwytani w więzieniu samsary?\\
Dlatego przyjmowanie schronienia w Trzech Klejnotach,\\
Które nigdy nie zawodzą tych, których chronią,\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{8}\\
Buddha nauczał, że niedające się znieść cierpienie\\
\ \ \ niższych krain\\
Jest owocem nieprawych działań.\\
Dlatego niedziałanie nigdy w nieprawy sposób,\\
Nawet za cenę własnego życia, jest praktyką\\
\ \ \ bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{9}\\
Szczęście trzech światów to jak kropla rosy\\
Na źdźble trawy – jedna chwila i jest we władaniu\\
\ \ \ przemijalności.\\
Dlatego dążenie do najwyższego stanu\\
Niezmiennego wyzwolenia\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{10}\\
Skoro wszystkie moje matki, które kochały mnie\\
\ \ \ od czasu bez początku, cierpią,\\
Jakże sam mógłbym być szczęśliwy?\\
Dlatego, aby wyzwolić z cierpienia\\
\ \ \ niezliczone czujące istoty,\\
Skierowanie umysłu ku oświeceniu\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{11}\\
Wszelkie cierpienie, bez wyjątku,\\
Powstaje z pragnienia szczęścia dla siebie,\\
Doskonały stan buddhy rodzi się z myśli\\
\ \ \ o przynoszeniu pożytku innym.\\
Dlatego zamiana własnego szczęścia na cierpienia innych\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{12}\\
Jeśli ktoś, owładnięty wielkim pożądaniem,\\
Odbierze mi całe moje bogactwo lub sprawi,\\
\ \ \ że zrobią to inni,\\
Poświęcenie mu swego ciała, dobytku i zasług\\
\ \ \ nagromadzonych\\
W przeszłości, teraźniejszości i przyszłości,\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{13}\\
Jeśli bez najdrobniejszej choćby mojej przewiny,\\
Ktoś miałby ściąć mi głowę,\\
To branie na siebie, mocą współczucia,\\
Wszystkich jego złych czynów, jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{14}\\
Nawet jeśli ktoś rozpowiada o mnie najróżniejsze\\
\ \ \ poniżające rzeczy\\
I rozgłasza je po całym wszechświecie,\\
W zamian, z miłującą dobrocią,\\
Wychwalanie jego dobrych właściwości\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{15}\\
Nawet jeśli pośród wielkiego zgromadzania\\
\ \ \ ktoś wyśmiewa mnie\\
I obelżywym językiem obnaża moje ukryte wady,\\
Pokłonić się przed nim z szacunkiem,\\
Widząc w nim duchowego przyjaciela,\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{16}\\
Nawet gdy ktoś, kim opiekowałem się z miłością\\
\ \ \ jak własnym dzieckiem,\\
Uważa mnie za wroga,\\
Kochać go jeszcze bardziej,\\
Jak matka kocha swoje chore dziecko,\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{17}\\
Jeśli ktoś mi równy lub o niższym statusie,\\
Owładnięty dumą, odnosi się do mnie pogardliwie,\\
Traktowanie go jak duchowego nauczyciela,\\
I umieszczanie go na czubku głowy,\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{18}\\
Nawet jeśli będę w całkowitej nędzy,\\
Pogardzany i oczerniany przez innych,\\
Dręczony okropnymi chorobami i nawiedzany\\
\ \ \ przez złe duchy,\\
Nie rozpacz, ale branie na siebie cierpienia i złych czynów\\
\ \ \ wszystkich istot, jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{19}\\
Chociaż mogę być sławny i podziwiany przez wielu,\\
I tak bogaty jak sam Bóg Bogactwa,\\
Rozumiejąc, że skarby i chwała tego świata\\
\ \ \ są pozbawione esencji,\\
Pozostawanie wolnym od arogancji\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{20}\\
Jeśli nie pokonało się wroga własnej nienawiści,\\
To im bardziej zwalcza się zewnętrznych wrogów,\\
\ \ \ tym więcej będzie ich przybywać.\\
Dlatego ujarzmianie własnego umysłu\\
Armią miłującej dobroci i współczucia\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{21}\\
Przyjemności zmysłowe i upragnione rzeczy\\
\ \ \ są jak słona woda.\\
Im więcej się ich kosztuje, tym silniejsze staje się\\
\ \ \ pragnienie.\\
Natychmiastowe porzucanie wszystkiego,\\
Co budzi przywiązanie, jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{22}\\
Wszystko, co się przejawia, jest wytworem umysłu.\\
Natura umysłu jest pierwotnie wolna\\
\ \ \ od pojęciowych ograniczeń.\\
Rozpoznając tę naturę,\\
Nieutrzymywanie pojęć podmiotu i przedmiotu\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{23}\\
Gdy napotyka się przedmioty przyjemne dla zmysłów,\\
Postrzegać je jak letnie tęcze,\\
Ostatecznie nierzeczywiste,\\
\ \ \ jak piękne by się nie jawiły,\\
I porzucić pożądanie oraz przywiązanie\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{24}\\
Różne rodzaje cierpienia są jak sen o śmierci jedynego\\
\ \ \ dziecka.\\
Lgnięcie do złudnych wyobrażeń jakby były rzeczywiste\\
\ \ \ wyczerpuje.\\
Dlatego, gdy napotyka się niekorzystne\\
\ \ \ okoliczności,\\
Postrzegać je jak złudzenia\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{25}\\
Skoro dążąc do oświecenia,\\
Trzeba oddać nawet własne ciało,\\
O ileż bardziej musi to być prawdziwe\\
\ \ \ względem rzeczy materialnych?\\
Dlatego szczodre dawanie bez oczekiwania\\
\ \ \ rezultatu bądź nagrody jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{26}\\
Skoro bez dyscypliny nie można przynieść pożytku\\
\ \ \ nawet sobie,\\
Myślenie o przynoszeniu pożytku innym\\
\ \ \ jest śmiechu warte.\\
Dlatego przestrzeganie dyscypliny\\
Wolnej od samsarycznej motywacji\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{27}\\
Dla bodhisattwy, który pragnie radości cnoty,\\
Wszyscy, którzy go krzywdzą, są jak drogocenny skarb.\\
Dlatego pielęgnowanie wobec każdego\\
Wolnej od urazy cierpliwości\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{28}\\
Nawet śrawakowie i pratjekabuddhowie,\\
\ \ \ jedynie dla własnego dobra,\\
Podejmują takie wysiłki, jak ktoś starający się ugasić\\
\ \ \ swoje płonące włosy.\\
Rozumiejąc to, dla dobra wszystkich istot,\\
Ćwiczenie się w gorliwości, źródle doskonałych właściwości,\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{29}\\
Wiedząc, że poprzez głęboki wgląd\\
\ \ \ połączony ze stabilnym spokojem\\
Zakłócające emocje zostają całkowicie pokonane,\\
Praktykowanie koncentracji przekraczającej\\
Cztery bezforemne stany\footnote{Cztery bezforemne stany lub pochłonięcia (\textit{gzugs med pa’i snyoms par ’jug pa bzhi}) to: (1) sfera nieskończonej przestrzeni (\textit{nam mkha’ mtha’ yas skye mched}), (2) sfera nieskończonej świadomości (\textit{rnam shes mtha’ yas skye mched}), (3) sfera niczego w ogóle (\textit{ci med pa’i skye mched}) oraz (4) sfera ani postrzegania, ani niepostrzegania (\textit{’du shes med ’du shes med min skye mched}). Odpowiadają one stanom doświadczanym przez bogów czterech światów bezforemnych, które są rezultatem podtrzymywanego pochłonięcia samadhi bez głębokiego wglądu.} jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{30}\\
Bez mądrości, jedynie poprzez praktykę\\
\ \ \ pozostałych pięciu paramit,\\
Nie można osiągnąć doskonałego oświecenia.\\
Dlatego rozwijanie mądrości połączonej\\
\ \ \ z umiejętnymi środkami i\\
Wolnej od trzech pojęć\footnote{Trzy pojęcia to: podmiot, przedmiot i działanie.} jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{31}\\
Jeśli nie będę badał własnych błędów,\\
To choćbym sprawiał wrażenie praktykującego,\\
\ \ \ może się zdarzyć, że będę działał sprzecznie z Dharmą.\\
Dlatego nieustanne badanie swych wad\\
I porzucanie ich jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{32}\\
Jeśli pod wpływem zakłócających emocji\\
Rozpowiadam o błędach innych bodhisattwów,\\
\ \ \ upadlam samego siebie.\\
Dlatego niemówienie o błędach kogokolwiek,\\
Kto wkroczył na ścieżkę mahajany,\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{33}\\
Ofiary i poważanie mogą wprowadzać niezgodę\\
I powodować, że słuchanie, rozmyślanie i medytacja\\
\ \ \ będą podupadać.\\
Dlatego unikanie przywiązania\\
Do domów krewnych, przyjaciół i dobroczyńców\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{34}\\
Szorstkie słowa mącą umysły innych\\
I niszczą moją własną praktykę bodhisattwy.\\
Dlatego porzucenie przykrej,\\
Niemiłej dla innych mowy jest praktyką bodhisattwy.\\
\newpage
\ \ \ \textbf{35}\\
Kiedy zakłócające emocje przeradzają się w nawyk,\\
\ \ \ trudno pozbyć się ich za pomocą antidotów.\\
Dlatego z uważnością i czujnością\\
\ \ \ sięgać po oręż antidotum,\\
Miażdżąc przywiązanie i inne zakłócające emocje\\
W chwili, gdy tylko się pojawią,\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{36}\\
Krótko mówiąc, gdziekolwiek jestem, cokolwiek robię,\\
Bycie nieustannie uważnym i czujnym,\\
Zapytywanie siebie: „Jaki jest stan mojego umysłu?”\\
I przynoszenie pożytku innym\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
\ \ \ \textbf{37}\\
Aby uwolnić od cierpienia niezliczone istoty,\\
W oparciu o mądrość wolną od trzech pojęć\\
Poświęcanie wszystkich zasług gromadzonych\\
\ \ \ przez opisane tu wysiłki\\
Oświeceniu wszystkich istot i własnemu\\
\ \ \ jest praktyką bodhisattwy.\\
\ \\
Podążając za pouczeniami świętych istot,\\
Przedstawiłem tu nauki zawarte w sutrach, tantrach\\
\ \ \ i siastrach\\
Jako \textit{Trzydzieści siedem strof o praktyce bodhisattwy}\\
Dla pożytku tych, którzy pragną ćwiczyć się\\
\ \ \ na ścieżce bodhisattwy.\\
\ \\
Ponieważ moje rozumienie jest niewielkie,\\
\ \ \ a wykształcenie mizerne,\\
Nie jest to kompozycja, która zachwyci uczonych;\\
Ale ponieważ opiera się na sutrach i naukach\\
świętych istot,\\
Myślę, że jest to autentyczna praktyka\\
\ \ \ bodhisattwów.\\
\ \\
Jednak komuś o tak niewielkiej inteligencji\\
\ \ \ jak moja\\
Trudno pojąć wielkie fale działań bodhisattwów,\\
Dlatego błagam święte istoty o wybaczenie mi\\
Wszystkich sprzeczności, niespójności\\
\ \ \ i innych błędów.\\
\ \\
Oby dzięki zgromadzonej poprzez to zasłudze\\
I mocy najdoskonalszej bodhicitty,\\
\ \ \ względnej i absolutnej,\\
Wszystkie istoty stały się\\
\ \ \ jak Pan Awalokiteśwara,\\
Który przebywa poza skrajnościami samsary\\
\ \ \ i nirwany.\\
\end{verse}

\ \\

\noindent\textit{Dla dobra własnego i innych, Thogme, nauczyciel pism i logiki, skomponował ten tekst w Jaskini Rinczien, w Ngülcziu.}

\addvspace{3\baselineskip}

\ \\

% info TTD

\ \\

\vfill
{
\parindent 0pt

\setbox0=\hbox{\includegraphics[scale=0.3]{../ttd-logo.jpg}}
\advance\hsize by -\wd0
\advance\hsize by -0.5cm
\setbox1=\vbox{
	\parskip 2ex
	\small

	Projekt \href{http://ttd.mahajana.net}{Tłumaczenia
	Tekstów Dharmy -- ,,Kumarajiva''}\\
	Tekst nr 14, publikacja maj 2025

        Tekst objęty licencją \includegraphics[scale=0.5]{../by-sa.png}
                \href{http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/}
                {Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0)}


	Skład wykonano w~systemie \href{http://www.latex-project.org/}{\LaTeXe}

	Tekst dostępny na stronie \href{http://mahajana.net}{mahajana.net}
}

\advance\hsize by \wd0
\advance\hsize by 0.5cm

\setbox3=\hbox{\vbox{
		\vskip 5pt%
		\hbox{%
			\hskip 0.1cm%
			\vbox to 4cm{\hbox{\usebox0}\vfill}%
			\hskip 0.1cm%
			\vbox to 4cm{\hbox{\usebox1}\vfill}%
			\hskip 0.1cm%
		}%
		\vskip 5pt%
	}}

\def\framedhbox#1#2{
	\dimen0=\wd#1	% pude³ko
	\dimen1=\ht#1	% 
	\dimen2=#2	% grubo¶æ ramki
	\advance\dimen0 by 2\dimen2%

	\hrule width \dimen0 height \dimen2%
	\vrule width \dimen2 height \dimen1%
	\copy#1%
	\vrule width \dimen2 height \dimen1%
	\hrule width \dimen0 height \dimen2%
}

\framedhbox{3}{0.5pt}
}

\end{document}
